chwilowki

KLESZCZE

Kleszcze to małe stawonogi należące do gromady pajęczaków. Żyją w miejscach lekko wilgotnych i obfitujących w roślinność. Można spotkać je w lasach i na obrzeżach lasów, w zagajnikach, na obszarach porośniętych wysoką trawą, zaroślami, paprociami, na łąkach, nad brzegiem rzek i jezior. Pojawiają się także w parkach i działkach. Kleszcze zimują głęboko pod ściółką leśną, w miejscach gdzie temperatura wynosi około 0 oC. Wzrost temperatury rozpoczynający się w marcu/kwietniu powoduje wzrost aktywności kleszczy, który trwa do października/listopada. Cykl rozwojowy kleszczy składa się z trzech stadiów tzw. larwa, nimfa oraz imago, czyli postać dojrzała osobnika.


Kleszcz, aby móc się przekształcić w kolejną postać musi, choć raz wyssać krew od kręgowca. W ten właśnie sposób sam ulega zakażeniu krętkami. Żerując dalej przekazuje krętki kolejnym żywicielom. U kleszcza krętki obecne są głównie w jelicie środkowym. W czasie żerowania liczba bakterii w jelicie gwałtownie wzrasta. Przedostają się one do ślinianek, a stamtąd wraz ze śliną będącą nośnikiem zarazka przez skórę do ustroju żywiciela, którym między innymi może być człowiek.

Typowymi miejscami ukąszenia u człowieka są głowa, uszy, miejsca zgięcia dużych stawów, ręce i nogi. Ponieważ ślina kleszcza posiada właściwości znieczulające, ukąszenie na ogół nie zostaje zauważone.

Jak wiemy kleszcze przenoszą chorobę zwaną boreliozą. Borelioza, inaczej nazywana chorobą z Lyme, krętkowicą kleszczową, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie należące do krętków. Borelioza to nie jedyna choroba, którą może nas „poczęstować” kleszcz. Przenoszą one, oprócz bakterii, również wirusy oraz pierwotniaki. Do chorób wirusowych należy między innymi kleszczowe zapalenie mózgu. Jednak nie każdy kleszcz musi być rezerwuarem wszystkich chorób.

Do zakażenia dochodzi w czasie bezpośredniego kontaktu zakażonego kleszcza z człowiekiem i przedostania się jego śliny lub wymiocin przez skórę żywiciela do jego organizmu. Wczesne usunięcie pasożyta ogranicza ryzyko zakażenia, gdyż uważa się, że do zakażenia potrzebny jest okres 36-48 godzinnego pozostawania kleszcza w skórze. W przypadku zetknięcia z larwą lub nimfą do zakażenia wystarcza kilka godzin.


Borelioza: zaczyna się 7-14 dni po ugryzieniu przez kleszcza. Wokół miejsca ugryzienia pojawia się rumień w kształcie pierścienia. Mogą mu towarzyszyć gorączka, ból głowy, złe samopoczucie. Rumień utrzymuje się co najmniej przez 2 tygodnie. Jego ustąpienie nie oznacza wyzdrowienia - borelioza rozwija się atakując zwykle stawy. Najgroźniejszą postacią choroby jest neuroborelioza. Atakuje centralny układ nerwowy. Choroba może rozwijać się powoli, przez wiele lat (bywa, że nie kojarzymy jej z kleszczem). Doprowadza do postępującego otępienia i nieodwracalnych zmian w mózgu (w końcu do śmierci). Boreliozę leczy się antybiotykami. Im wcześniej rozpoczniemy kurację, tym lepiej. Niestety, nie ma szczepionki przeciwko tej chorobie.

Kleszczowe zapalenie mózgu: pierwsze objawy choroby pojawiają się 7-14 dni po dostaniu się wirusów do krwi. Początek podobny jest do grypy: gorączka, bóle mięśni, osłabienie. Po tygodniu możemy poczuć się lepiej, ale na krótko. Zakażenie obejmuje centralny układ nerwowy: częściej jako postać oponowa (mija bez następstw), rzadziej jako postać mózgowa (pozostawia trwałe ślady). Charakterystycznymi objawami są bóle głowy, nudności, wymioty. Chorobę leczy się w szpitalu. Jeśli terapię rozpocznie się późno, może nastąpić trwałe uszkodzenie mózgu. Przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu można się zaszczepić. Do pełnego uodpornienia wymagane jest podanie trzech dawek wg schematu 0,1,12 miesięcy. Szczepionka jest zarejestrowana dla dorosłych i dzieci powyżej 1 roku życia. W szczególnych przypadkach procedurę można skrócić do miesiąca. Dawkę przypominającą należy przyjąć po trzech latach.

PROFILAKTYKA

Jedynym środkiem zapobiegania zakażeniom jest stosowanie ochrony osobistej, która ma prowadzić do uniknięcia kontaktu z kleszczem. Powinniśmy stosować się do kilku zasad.
  • Jeżeli wybieramy się na spacery lub wędrówki po lasach, parkach lub innych miejscach bytowania kleszczy ubierajmy się w taki sposób, aby jak najbardziej zakryć swoje ciało. Nie powinniśmy zbaczać z wyznaczonych ścieżek, ani wędrować w zaroślach i wysokich trawach.
  • Nie powinno się siadać na zwalonych pniach drzew. Mogą w nich przebywać młodociane formy kleszczy, czyli nimfy.
  • Dodatkowo należy stosować preparaty chemiczne odstraszające kleszcze.
  • Bardzo istotna jest również dokładna kontrola ciała po powrocie do domu z terenów gdzie kleszcze mogą występować. Najlepiej poprosić kogoś o pomoc, aby dokładnie sprawdzić plecy oraz włosy.
  • Jeśli znajdziemy kleszcza, należy od razu go usunąć w całości pęsetą lub grubą igłą. Kleszcza trzeba chwycić tuż przy skórze i pociągnąć w górę, a miejsce po ukąszeniu dokładnie przemyć spirytusem. Jeżeli tkwi głęboko lub resztki pasożyta pozostały w skórze, lepiej od razu zgłosić się do lekarza. Nie wolno kleszczem kręcić, wyciskać go, smarować benzyną ani tłuszczem, bo w czasie tych zabiegów można rozprzestrzenić bakterie.

Kontakt

Punkt informacyjny: 
tel/fax. (+48 14)612 32 34, 612 39 47, 612 39 58
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

2019  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Bochni